Kiến trúc nhà thờ xưa

Đô thị cổ Bắc Kinh

Nhà thờ Nam (Nam đường) xây dựng sớm nhất và là giáo đường cổ xưa nhất hiện còn của Bắc Kinh, nằm ở số 141 đại lộ Tiền Môn Tây thuộc khu phía tây Bắc Kinh do giáo sĩ người Italia Linmadu xây dựng vào năm Vạn Lịch thứ ba triều Minh (1605). Linmadu đến Trung Quốc vào năm Vạn Lịch thứ mười (1582) để học tiếng Hán và truyền giáo, lần đầu tiên đến Bắc Kinh vào năm Vạn Lịch thứ hai mươi sáu (1598). Ba nãm sau, Linmadu lại vào kinh lần thứ hai, triều kiến Minh Thần Tông dâng tiến tượng Chúa Giê Su, tượng Đức Mẹ, kinh Thánh, Thập tự giá, đồng hồ chuông, bản đồ thế giới… Linmadu giới thiệu với Trung Quốc những kiến thức về thiên văn, số học, được coi là sứ giả hữu hảo của nền văn hóa Trung, Tây, nên rất được nhân dân Trung Quốc tôn kính.
Đại đường của Nam đường là kiến trúc hình vòm, diện tích 1300m2, mặt chính điêu khắc hoa văn trên đá vô cùng tinh xảo, cửa và cửa sổ đều có tranh kính màu. Giá Thập tự bằng sắt cao khoảng bốn mét và tấm bia “Thanh Thế Tổ ngự chế Thiên Chúa đường” hiện còn là di vật sớm nhất của Nam đường.

Nhà thờ Đông (Đông đường) nằm ớ số 74 đường Vương Phú Tỉnh thuộc khu phía Đông thành phố, do hai vị cha cố Lileisi, Anwensi xây dựng vào năm Thuận Trị thứ mười hai. Đây là giáo đường thứ hai trong thành Bắc Kinh đương thời. Năm 1720 động đất và Đông đường bị hủy hoại, nhưng năm sau lại được trùng tu. Năm Gia Khánh thứ mười hai (1807) lại bị cháy lớn, nhà cửa và sách vở đều bị hủy chỉ có đại đường may mắn thoát nạn. về sau Đông đường bị Thanh triều dỡ bỏ và phái đến năm 1884 giáo chủ Thenrelo, quyên tiền từ nước ngoài, xây dựng lại đại đường kiểu La Mã, với quy mô lớn hơn Nam đường và Bắc đường. Tòa Đại đường của Đông đường, nằm ở phía đông hướng về phía tây, mặt tiền rộng 25 m, chính diện mở ba cửa. Trong giáo đường có mười tám cột trụ bằng gạch hình tròn, đường kính 65 cm đỡ mái, hai bên giáo đường treo nhiều bức tranh sơn dầu.

Nhà thờ Bắc (Bắc đường) còn gọi là nhà thờ Tây Thập Khố, nằm ở số 33 đường Tây Thập Khố thuộc khu phía Tây thành phố. Lý do xây dựng Bắc đường là do Hoàng đế Khang Hy từng bị bệnh được giáo sĩ Gia Tô tiến dâng thuốc đã nhanh chóng khỏi bệnh liền xây dựng nhà thờ Thiên Chúa ban cho giáo sĩ để tạ ơn, chính là Bắc đường thuở ban đầu. Bắc đường xây dựng năm Khang Hy thứ bốn mươi hai (1703). Ngày 9 tháng 12 năm đó tổ chức lễ khai đường. Hoàng đế Khang Hy đích thân viết câu đối để ban tặng.

Nhà thờ Tây (Tây đường) nằm ở nam đại lộ trong Tây Trực môn thuộc khu phía tây thành phố, là nhà thờ xây dựng muộn nhất trong số bốn nhà thờ trên. Tây đường bắt đầu xây dựng năm Ung Chính thứ nhất (1723). Năm Gia Khánh thứ mười sáu (1881) nhà thờ bị hủy, năm Đồng Trị thứ sáu (1867) xây dựng lại. Năm Quang Tự thứ hai mươi sáu (1900) lại bị hủy, nãm 1912 lại xây dựng lại và khôi phục hoạt động lễ bái.
Về Hồi giáo cũng có mấy chục thánh đường, trong đó nhà thờ Hồi giáo Ngưu Nhai nằm ở lộ đông đoạn giữa đường Ngưu Nhai trong Quảng An môn thuộc khu Tuyên Vũ, là nhà thờ Hồi giáo quy mô lớn nhất và lâu đời nhất. Nhà thờ này do vị giáo sĩ Hồi giáo người nước ngoài Nasuludin xây dựng vào năm Thống Hòa thứ mười bốn triều nhà Liêu (996) và năm Chính Thống thứ bảy triều Minh (1442) có trùng tu lại. Năm Khang Hy thứ ba mươi lăm triều Thanh (1696) lại tiến hành tu bổ với quy mô lớn hơn.

Kiến trúc chủ yếu của nhà thờ có cổng chính, lầu Vọng Nguyệt, điện Lễ Bái, lầu Bang Ca, đình bia, phòng tắm… Kiến trúc có nhiều điêu khắc trang trí hoa mỹ và tinh xảo. Kiến trúc trong nhà thờ áp dụng hình thức kết cấu gỗ truyền thống của Trung Quốc nhưng bố cục tổng thể và trang trí chi tiết vẫn giữ được nét đặc sắc của kiến trúc Hồi giáo.
Các tín đồ Hồi giáo khi làm lễ phải hướng mặt về phía tây (thánh địa Mecca) do đó cổng nhà thờ nằm ở phía đông hướng về phía tây, trong điện đường cũng lấy mặt phía tây là chủ. Nhà thờ Hồi giáo chỉ dùng hình tượng động vật để trang trí. Trang trí ở các kiến trúc trong nhà thờ Hồi giáo đa số là hoa cỏ, vãn tự Á Rập và hình học.
Điện Lễ Bái là kiến trúc chủ yếu của nhà thờ nằm ở phía tây hướng về phía đông, là nơi các giáo đồ làm lễ tập thể, điện đường thoáng rộng, cao đẹp, có thể chứa hàng ngàn người làm lễ. Phía tây đại điện là Giao điện, tượng trưng cho thánh địa Mêcca. Trên trần nhà và kết cấu xà, đòn trong điện lễ bái đều dùng những hình vẽ hoa cỏ và văn tự Ả Rập để trang trí rất hoa mỹ.
Nhà thờ Ngưu Nhai cất giữ nhiều hiện vật quan trọng như chiếc lư hương sắt làm năm Gia Khánh thứ ba (1798) có khắc bài minh bằng tiếng Ả Rập, chiếc nồi đồng lớn nặng 900 kg đúc vào năm Càn Long thứ tư (1739) và bia đá ghi chép quá trình trùng tu nhà thờ vào thời Nguyên Đức, Chính Thống triều nhà Minh.

Xem thêm: Bán nhà Hà Nội chính chủ