Chùa Thiên Mụ (Huế)

Kiến trúc cổ Việt Nam

Chùa Tây Phương (Thạch Thất – Hà Tây)
Tên chữ còn gọi là Sùng phúc tự, khới dựng từ thời Cao Biền (865 – 873), khoáng 1657 – 1682, Tây đô vương Trịnh Tạc đi qua thấy chùa có vị trí đẹp, trang nghiêm bèn truyền lệnh cho sửa sang lại chùa, phá chùa cũ, xây chùa mới và tam quan. Chùa xây 3 tòa, hình chữ tam (=), mái chồng diêm hai tầng, 8 mái và 8 góc là các đau đao cong vút thanh thoát đẹp mắt. Mỗi tòa chùa cách nhau một khoáng cách nhất định khoang lm60 nên ánh sáng thiên nhiên soi tỏa vào nội thất chùa sáng sủa, quang đảng song vẫn kì ảo, trang nghiêm. Vật liệu xây chùa chủ yếu là gạch trần, kết hợp một phân bệ cột, bó nền, thành bậc là đá xanh, đá ong sẳn có ớ địa phương đồng thời trố các cửa trang trí hình tròn “bán âm bán dương” hay “sắc sắc không không” theo triết lí nhà Phật. Các vì xà, ván nong… được chạm khắc rồng phượng hoa lá khéo léo và mĩ quan. Đặc biệt các pho tượng đặt trong chùa như tượng Tuyết Sơn và 18 vị La Hán là những kiệt tác của nghệ thuật điêu khắc đương thời, đậm đà tính truyền thống và tính dân gian khiến chùa trơ nên một danh thắng cúa thủ đô Hà Nội “di tích xếp hạng quốc gia” rất hấp dẩn khách du lịch trong và ngoài nước.
Gần đây được sự quan tâm của Đảng và Chính phú, chùa được trùng tu sứa chữa nhiều lần: 1958, 1976 … nên khá khang trang, giữ vững và phát huy truyền thông nghệ thuật dân tộc.
Chùa Keo – Thần Quang Tự (Vũ Thư – Thái Bình)
Chùa được khới dựng tử thời Lí Thánh Tông (1028-1054) ở ven sõng Hồng, sau do lũ lụt luôn đe dọa nên đến thời hậu Lê: 1632, 1689, 1707 được triều đình và nhân dân địa phương di chuyến vào địa điểm hiện nay đồng thời trùng tu mớ rộng quy mô xây dựng.
Chùa ngoài thờ Phật còn thờ Không lộ – Lí Quốc Sư nên là một cóng trình kiến trúc không thuần túy là của Phật giáo. Toàn bộ khu chùa có một quv mõ rộng lớn chừng 16 mẫu (57000 m2), quần thể kiến trúc tầng tầng lớp lớp từ thắp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp. Những công trình chủ yếu bao gồm: cột cờ, sán lát đá, tam quan ngoại, ao trước chùa tam quan nội, sân đất, chùa Hộ (có tượng Hộ pháp), chùa Phật, sân gạch, tòa Giá Roi, tòa Thiên Hương, tòa Phục Quốc, tòa Thượng điện gác
chuông vả kết thúc là nhà Tổ. Xung quanh chùa có khoáng 70 gian hành lang bao bọc, bên ngoài hành lang là hai ao rộng mênh mông hình chữ nhật.
Toàn bộ công trình kiến trúc từ xà đến cột cho tới ván bưng đều lầm bằng gồ lim và là nơi đế các nghệ nhân điêu khắc thời Hậu Lê trổ tài chạm khắc rất tinh vi, đẹp mắt. Đôi cánh cửa chạm rồng của Tam quan nội – chùa Keo và những con sơn chông đỡ các bẩy – cột hiên (có người gọi là tay co) đều được chạm khắc hình rồng, hình nghê hay hoa lá với bố cục và hình khối biến hóa, đủ hình đủ vẻ. Song đáng kể và tiêu biếu hơn cả lả kiến trúc tòa gác chuông – chùa Keo.
Gác chuông chừa Keo gồm 3 tầng, xây trên nền cao 0m50, vật liệu xây dựng trừ các tảng đá kê chân cột và mái lợp ngói còn toàn bộ là kết cấu và bao che bằng gồ. Toàn bộ công trình cao llm60 mặt bằng hình vuông, 4 góc là 4 cột cái lớn (đường kính thân cột 0m55) kê trên 4 hòn đá tảng đục hình đôn cao 0m40. Các tầng đều làm 4 mái, góc có đầu dao uốn cong và vây quanh mỗi cột cái có 3 cột hiên: 1 cột góc và 2 cột cạnh đế tăng cường kết cấu chịu lực các góc mái, đầu đao nhô ra và vươn cao. Xung quanh mỗi tầng là các hàng lan can con tiện, riêng mặt sau bưng ván kín.
Chùa Báo Ân (Hà Nội)
Năm 1842, Tổng đốc Nguyễn Đăng Giai đứng ra quyên tiền dựng chùa Báo Ân bên hồ Hoàn Kiếm, làm trên nền củ của lầu Ngũ long thời vua Lê chúa Trịnh, do đó chùa còn có tên là chùa Quan thượng (vì quan tổng đốc ngang hàng quan Thượng thư). Chùa xâv dựng với quy mô gần 100 mẩu, song sau này bị thực dân Pháp phá húy năm 1888 đế xây nhả Bưu điện ngày nay. Chùa Báo Ân có mặt trước trông ra sông Hồng, mặt sau dựa vào hồ Hoàn Kiếm. Chùa làm trong hơn 4 năm mới xây xong, có 180 gian, 36 nóc, và nhiều công trình như gác chuông, gác trống, hành lang, nhà hậu v.v… Tháp Hòa Phong (tháp Ông Thượng), ở phía sau chùa ngay bên bờ hồ nay
vân còn di tích. Bốn mặt chùa có hào nước uốn quanh, trong hào trồng sen nên còn có người gọi là “chùa Liên Trì”.
Chùa Thiên Mụ (Huế)
Là một công trình kiến trúc Phật giáo quan trọng trong kinh đỏ nhà Nguyền được chúa Nguyễn Hoảng cho xây dựng năm 1801 bên bờ sông Hương, trên một triền đồi có vị trí rất đẹp và dựa theo huyền tích dân gian của địa phương, nhằm xây dựng một giang sơn riêng biệt.
Tống thể mặt bằng hình chữ nhật: 280m X 100m, có tường vây 4 mặt và diện tích khoảng 4 ha. Bao gồm 2 cụm kiến trúc: tháp Đình và điện Vũ. Phần tháp Đình phía trước có: 49 bậc cấp, cổng trụ tam quan, nhà bia, lầu chuông và kiến trúc chú yếu là tháp Phước Duyên. Phần điện vũ phía sau có: 3 nếp chùa điện đại hùng, điện Địa tang, và điện Quan âm thờ Phật, lớp kiến trúc phụ cuối củng là nhà trai (nơi ở các sư tăng).