Chùa Ngọa Phật

Đô thị cổ Bắc Kinh

Chùa Ngọa Phật nằm ớ chân núi Thái An, trong vườn thực vật Bắc Kinh, cũng là một ngôi chùa cổ nghìn năm nổi tiếng ớ phía tây kinh thành. Được xây dựng vào thời Trinh Quán nhà Đường (627 – 649), ban đầu có tên là chùa Đâu Suất. Sau nhiều lần đổi tên như chùa Chiêu Hiếu, chùa Đồng Khánh, chùa Vĩnh An…, vì trong chùa có một pho tượng Phật ở tư thế nằm đúc bằng đồng cỡ lớn (làm vào thời Nguyên được coi là quốc bảo) nên mọi người thường gọi là “Chùa Ngọa Phật”
Khi mới xây dựng vào thời Đường chùa chỉ có bộ phận từ điện Sơn Môn đến Ngọa Phật, thời Nguyên đã tiến hành mở rộng xây dựng Chùa Ngọa Phật với quy mô lớn. Công trình trải qua mười năm, tiêu tốn năm trăm vạn lạng bạc.

Thời Minh lại trải qua năm lần trùng tu, lần đầu do cao tăng Quảng Lâm quyên góp tiền trùng tu, lần thứ hai là năm Chính Thống thứ tám (1443) do Minh Anh Tông trích ngân khố sửa chữa và lần thứ ba vào nămThành Hóa thứ mười tám (1482) Minh Hiến Tông ra sắc lệnh xây dựng một bảo tháp xá lị Như Lai, đồng thời xây hai điện phải trái bên dưới tháp. Lần thứ tư trùng tu vào năm Gia Tĩnh thứ ba mươi lăm (1586) Thần Tông xuất ngân khố trùng tu và ban cho “Đại Tạng kinh”. Các hoàng đế Anh Tông, Hiến Tông, Vũ Tông, Thế Tông, Thần Tông thời Minh đều từng đích thân tới chùa Ngọa Phật, Thần Tông Chu Dực Quân tức hoàng đế Vạn Lịch còn đến đày hai lần.
Cuối thời Minh đầu thời Thanh, chùa Ngọa Phật từng bị lãng quên nhưng vào thời Ung Chính nhà Thanh, sau khi được hai đời Di Thân vương Doãn Tường và con trai ông là Hoằng Hiệu góp tiền sửa chữa, chùa Ngọa Phật lại phục hưng trở lại.

Tổng thể chùa do ba nhóm viện lạc tổ thành, kiến trúc đối xứng. Trước chùa có miếu thờ bằng gỗ kiểu bốn cột ba lầu. Sau miếu thờ là một con đường dốc dài hơn trăm mét, hai bên có tùng cổ trổng thành hàng, rậm rạp râm mát. Qua miếu lưu ly, chính giữa có chiếc một chiếc cầu nhỏ bằng đá trắng, dưới cầu là hồ nước hình lưỡi liềm, hai lầu chuông, trống nằm ở hai bên hồ nước. Qua cầu, thẳng trước mặt chính là điện cổng chùa, kiến trúc chủ thê đầu tiên trên đường trục giữa, sau đó lần lượt là điện Thiên Vương, điện Phật Tam thế, điện Ngọa Phật, lầu Tàng Kinh.

Trong điện Thiên Vương có tượng ngồi của bốn Thiên Vương và tượng Phật Di Lặc ngồi, cùng với tượng Vĩ Đà đứng.
Điện Ngọa Phật là hậu điện của chùa, tượng làm vào thời Nguyên được thờ ở điện này. Ngoài điện có bức hoành đề “Tính nguyệt hàng minh”, đôi câu đối hai bên là “Phát bồ đề tâm ấn chư pháp như ý; Hiện thọ giả tướng độ nhất thiết chúng sinh” đều do Từ Hy tự tay viết. Chính giữa hiên sau trong diện treo tấm biển “Đắc đại tự tại” do hoàng đế Càn Long ngự bút, trên chiếc giường đá kiểu tòa Tu Di cỡ lớn, dưới tấm biển là một pho tượng Phật bằng đồng ruột đặc nằm nghiêng dài 5,3 m, cao 1,6 m, nặng khoảng 54 tấn. Tượng Phật đồng đầu quay phía tây, mặt nhìn phía nam, cánh tay phải cong gập đỡ lấy đầu, cánh tay trái duỗi thảng đặt lên đùi, tướng mạo an nhàn, thần thái tự nhiên, phong thái hồn hậu chất phác, là một kiệt tác trong nghệ thuật tạo tượng thời Nguyên. Đằng sau tượng Phật nằm là mười hai tượng Viên Giác Bồ Tát, mày rủ mắt thấp, đứng vòng quanh, biểu hiện là Thích Ca Mâu Ni trước khi lên Niết Bàn dặn dò tình hình hậu sự với các đệ tử.

Lầu Tàng Kinh nằm ở điện Phật Tam thế, là kiến trúc cuối cùng của chùa. Đằng sau lầu dựa vào núi, lần theo bậc đá leo lên đỉnh núi có thể ngắm nhìn được toàn cảnh chùa.
Viện lạc Đông lộ của chùa Ngọa Phật có Đại Trai đường, Đại Thiền đường, Nhu Nguyệt hiên và Thanh Lương quản, đều là nơi ở của sư tăng trong chùa. Đầu bắc viện là Tổ Sư viện, thờ phụng tổ sư khai sơn của chùa này.
Ngoài kiến trúc đền miếu và chùa thờ Phật, ở Bắc Kinh còn có nhà thờ Thiên Chúa và nhà thờ Hồi giáo. Nhà thờ Thiên Chúa hiện có ớ Bắc Kinh, nổi tiếng nhất là bốn nhà thờ lớn Đông, Tây, Nam, Bắc xây dựng vào cuối thời Minh đầu thời Thanh. Ngoài ra còn có một số nhà thờ nhỏ như nhà thờ Saint Nicolai, nhà thờ Saint Mier… quy mô nhỏ hơn.

Xem thêm: Bán nhà Hà Nội có sổ đỏ